ลองอ่าน 466 “ช็อกโกแลต” เปลี่ยนโลก

ลองอ่าน 465 TRAIN STATIONS 10 สถานีมีเรื่องราว EP.01

กาลครั้งหนึ่งประวัติศาสตร์ประชาชน ตอน 2

ลองอ่าน 439 กาลครั้งหนึ่งประวัติศาสตร์ประชาชน ตอน 2

กาลครั้งหนึ่งประวัติศาสตร์ประชาชน ตอน 1

ลองอ่าน 439 กาลครั้งหนึ่งประวัติศาสตร์ประชาชน ตอน 1

ทหารไทยใน "สมรภูมิเวียดนาม" ภาค 2

ลองอ่าน 412 ทหารไทยใน "สมรภูมิเวียดนาม" ภาค 2

ลองอ่าน 412 ทหารไทยใน "สมรภูมิเวียดนาม" ภาค 1

ตั้งแต่ก่อตั้งในปี 2325 “กรุงเทพฯ” ผ่านแผ่นดินมาแล้ว 9 รัชกาล

ทว่ายุคที่เป็น “หัวเลี้ยว” สำคัญของพัฒนาการนี้คือ “แผ่นดินพระมงกุฎเกล้าฯ” (รัชกาลที่ 6) กลับถูกเขียนถึงน้อยที่สุด ทั้งที่มีช่วงเวลา 15 ปี (ปี 2453-2468) 

รัชสมัย “แผ่นดินพระมงกุฎเกล้าฯ” ที่กินเวลา 15 ปี จึงมี “จุดเปลี่ยน” มากมาย และเป็นมากกว่า “ยุคทองของวรรณคดีและศิลปวัฒนธรรม” อย่างที่หลายคนเคยเข้าใจ แรงสะเทือนนี้ยังส่งผลมาถึงรัชกาลที่ ๗ อย่างไม่อาจหลีกเลี่ยง

488 ๑๐๐ ปี วันสวรรคต พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว

เส้นทางพระป่าสยามตลอดสาย ยาวนานและยาวไกล บางยุคสมัยเป็นเพียงเรื่องเล่ามุขปาฐะ ความทรงจำ บันทึกส่วนตัว รวมถึงการเก็บหลักหลักฐานข้อมูลอย่างเป็นวิชาการ บันทึกร่องรอยความเป็นมาของพระป่าสยามที่สารคดีได้อาศัยรวบรวมประมวลความ และตามรอยเส้นทางแห่งการบำเพ็ญสมณธรรมสู่ความพ้นทุกข์ของบูรพาจารย์และพระป่ากัมมัฏฐานร่วมสมัย ไว้เป็นแหล่งความรู้เชิงปริยัติ บันดาลใจสู่การปฏิบัติ เพื่อผลปฏิเวธในท้ายที่สุด

485 พระป่าสยาม และธรรมยุติกนิกาย

การเสด็จเยือนอีสานของสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพเมื่อปี ๒๔๔๙ เป็นการเสด็จตรวจราชการตามหน้าที่เสนาบดีกระทรวงมหาดไทย  ห้วงเวลานั้นเป็นยุคล่าอาณานิคมของบรรดามหาอำนาจตะวันตกและการสร้างรัฐสมบูรณาญาสิทธิราชย์ยุคเริ่มต้นของสยามด้วย

การติดตามแกะรอยทางเสด็จจึงเป็นเรื่องน่าสนุกเมื่อได้เห็นภาพเปรียบ พลวัตของสังคมตามยุคสมัย การเปลี่ยนผ่านของบ้านเมืองและผู้คน ซึ่งเล่าความตามจริงให้คนรุ่นหลังได้รู้เห็นและเป็นแหล่งอ้างอิงเมื่อกล่าวถึงอีสานกาลก่อน

483 รอยดำรง ตามเสด็จเยือนอีสาน

ผ่านมาเกินครึ่งศตวรรษ “สงครามลับ” หรือกรณีทหารไทยไปรบในลาว เป็นเรื่องแปลกและแทบจะไม่เคยได้ยิน ทั้งกับคนที่เกิดร่วมสมัยนั้นและคนสมัยหลัง ยิ่งกับคนรุ่นใหม่ หากมีผู้เฒ่าผู้แก่สักคนหนึ่งออกมาเล่าตามสื่อออนไลน์ว่าเคยไปรบในลาว ประเทศเพื่อนบ้านที่คนไทยคุ้นเคย ก็อาจจะไม่เชื่อง่ายๆ

สารคดี ออกเดินทางข้ามแม่น้ำโขงเข้าไปยังอดีตสมรภูมิลับ นำข้อมูลบางอย่างที่ถูก “ลดชั้นความลับ” มานำเสนอผู้อ่านเท่าที่เราจะทำได้

อาจช่วยให้เรา “เข้าใจอดีต” และอยู่กับ “ปัจจุบัน” ได้อย่างเท่าทันมากขึ้น

478 มกราคม 68 “สงครามลับ" ในลาว

สมัยนี้แล้วใครยังมานั่งกางแผนที่กระดาษ?

เมื่อลองสำรวจคนรอบข้างกลับพบว่ายังมีจำนวนไม่น้อยในหลากหลายอาชีพเลือกกางแผนที่เป็นประจำ เหตุผลพวกเขาสอดคล้องไปทางเดียวคือ "สิ่งที่ต้องการ" ไม่มีในแผนที่ดิจิทัล

ศาสตร์แห่งแผนที่มีความเป็นมายาวนานหลายพันปี และมีผู้คนมากมายที่ทุ่มเทชีวิตให้
เบื้องหลังการสร้างแผนที่นั้นต้องอาศัยทั้งศิลปะ คณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ ภูมิศาสตร์และการเมือง

ชวนมาแกะรอยสิ่งเล็กๆ น้อยๆ ที่ปรากฏบนแผนที่ เพื่อเข้าใจประวัติศาสตร์ของการสร้างแผนที่และการใช้งานแผนที่

แกะรอยแผนที่ จากคนสร้าง ถึงคนกางแผนที่

474 กันยายน 67 แกะรอยแผนที่ จากคนทำถึงคนกาง

“เหตุการณ์ตากใบ” ที่อำเภอสุดแดนใต้ฟากอ่าวไทย เมื่อวันที่ 25 ตุลาคม 2547 ถูกนับเป็นเหตุการณ์ชุมนุมที่มีคนตายมากที่สุด เป็นการสูญเสียชีวิตคนบริสุทธิ์ที่มีตัวตนอยู่จริง ไม่ใช่เพียงเรื่องเล่าลือหรือตำนานปรัมปรา และเป็นเหตุการณ์ที่ส่งผลกระทบต่อความศรัทธาของคนท้องถิ่นที่มีต่อรัฐมากที่สุด

แต่ว่านั่นไม่ใช่จุดแรกของความขัดแย้งรุนแรงในพื้นที่ชายแดนใต้

472 กรกฎาคม 67 ๒๐ ปี “ตากใบ” : ความทรงจำ ประวัติศาสตร์ บาดแผล

นาม “พจน์ พหลโยธิน” หรือ “พระยาพหลพลพยุหเสนา” ทุกครั้งที่เอ่ยถึงเหตุการณ์การอภิวัฒน์ เปลี่ยนแปลงการปกครอง ๒๔๗๕ ถูกกล่าวถึงอย่างย่นย่อ แม้มีบทบาทเป็นถึง “หัวหน้าคณะราษฎร”
พระยาพหลฯ ยังเป็นนายกรัฐมนตรีที่ได้ชื่อว่า “มือสะอาด” ที่สุดคนหนึ่ง ห้าปีที่เขาเป็นนายกฯ ยังเป็นยุค “ฟื้นฟู-วางรากฐาน” ของระบอบประชาธิปไตยและเศรษฐกิจชาตินิยม 
ในโอกาส ๙๒ ปี “ประชาธิปไตยไทย” สารคดี ขอชวนท่านผู้อ่านทบทวนเรื่องราวของ ๒๔๗๕ อีกครั้ง ผ่านชีวิตของพระยาพหลฯ “นายกฯ ที่ถูกลืม” 

471 มิถุนายน 67 ๒๔๗๕ พระยาพหลฯ นายกฯ ที่ถูกลืม

หากจะนับว่าการอภิวัฒน์ 2475 เป็นการเปลี่ยนแปลงที่ไม่นองเลือด ผู้รู้ท่านหนึ่งบอกว่านั่นเป็นความเชื่อที่ผิด เพราะ “ฉากจริง” ของ “การอภิวัฒน์” เกิดขึ้นในปีถัดมา
ปลายปี 2476 ส่วนหนึ่งของเครือข่ายระบอบเก่ายกกำลังเข้าปะทะระบอบใหม่ เกิดเป็นสงครามกลางเมืองครั้งแรกในยุคประชาธิปไตยหัดเดินของสยาม
สมรภูมิหลักเกิดขึ้นที่ทุ่งบางเขน ตามแนวรางรถไฟไปจนสุดขอบที่ราบสูง  
ผลแพ้ชนะทิ้งร่องรอยความทรงจำและมรดกทางการเมืองไว้มากมาย

463 ตุลาคม 66 กบฏบวรเดช ๒๔๗๖

เดือนมกราคม ๒๕๖๗ เป็นวาระครบ ๑๐๐ ปีที่ศิลป์ พีระศรี เดินทางมายังสยามเป็นครั้งแรก “อาจารย์ศิลป์” เป็นหนึ่งในผู้ร่วมก่อตั้งมหาวิทยาลัยศิลปากร ผู้ได้รับการยกย่องในฐานะ “บิดาของศิลปะสมัยใหม่ในประเทศไทย”  
สารคดี ขอเสนอบทความว่าด้วยมิตรภาพข้ามพรมแดนศิลปะระหว่างศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี กับสมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ตลอดจนข้อมูลใหม่จากผู้ศึกษาค้นคว้าในประเด็นต่างๆ  รวมถึงแนะนำเบื้องหลังผลงานประติมากรรมบางส่วนของอาจารย์ศิลป์และลูกศิษย์ ที่ใครๆ อาจพบเห็นผ่านตากันอยู่เสมอ

462 กันยายน 66 100 ปี ศิลป์ สู่สยาม

พลเรือเอก พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอาภากรเกียรติวงศ์ กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ (๒๔๒๓-๒๔๖๖) พระราชโอรสในรัชกาลที่ ๕ ทรงได้รับการเทิดพระเกียรติจากกองทัพเรือให้เป็น “องค์บิดาของทหารเรือไทย”
พร้อมกันนั้น ดวงพระวิญญาณของพระองค์ยังเป็นที่เคารพสักการะของคนไทยจำนวนไม่น้อย ในฐานะ “เสด็จเตี่ย” “เสด็จพ่อ” หรือ “กรมหลวงฯ”ผู้สามารถขจัดปัดเป่าความทุกข์ร้อนได้แทบทุกเรื่อง
ในวาระ ๑๐๐ ปีวันสิ้นพระชนม์ (๒๔๖๖-๒๕๖๖)
นับเป็นโอกาสอันดีที่จะได้กลับทำความรู้จักกับ “เสด็จเตี่ย”  ให้มากขึ้น

458 พฤษภาคม 66 ๑๐๐ ปี วันสิ้นพระชนม์ “เสด็จเตี่ย

มิตร ชัยบัญชา แสดงหนังไว้เกือบ 300 เรื่อง เฉลี่ยจำนวนเรื่องต่อปีสูงสุดอย่างยากที่ดารารุ่นหลังลบสถิติ
เขาเป็นสัญลักษณ์และหลักหมายของวงการภาพยนตร์ไทยยุคฟิล์ม 16 มม. เป็นแบบอย่างของการทุ่มเทให้กับสิ่งที่รัก 
วาระสุดท้ายที่มาถึงก่อนวัยอันควร เกิดขึ้นในระหว่างถ่ายทำฉากจบหนังเรื่อง อินทรีทอง แล้วกลายเป็นฉากจบในชีวิตจริงไปด้วย เมื่อเขาร่วงจากความสูง 300 ฟุต ขณะโหนบันไดเฮลิคอปเตอร์
การถ่ายทำหนังค้างคา และดารานำนาม มิตร ชัยบัญชา ก็กลายเป็นดาวค้างฟ้าที่ผู้คนยังกล่าวขานเป็นตำนานไม่รู้จบ

457 เมษายน 66 มิตร ชัยบัญชา

“ผู้มีบุญ” เป็นชื่อที่ชาวบ้านเรียกขาน แต่ทางการขานนามเขาว่า “#ผีบุญ” โดยมีคำว่า กบฏ นำหน้า มาตั้งแต่ ร.ศ. ๑๒๐ หรือ พ.ศ. ๒๔๔๔
ตามการศึกษารวบรวมของนักประวัติศาสตร์ นับกันว่าขบวนการต่อสู้ของชาวบ้านที่เชื่อมโยงกับการใช้ความศรัทธาความเชื่อ อภินิหาร และการมาโปรดของพระศรีอาริย์หรือที่เรียกกันว่า ผู้มีบุญ เฉพาะในพื้นที่อีสานเคยเกิดขึ้น ๙ ครั้ง ในช่วง ๒๖๐ ปี 
ด้วยข้อจำกัดเรื่องหลักฐาน ทำให้ภาพของพวกเขาเลือนราง 
แต่ไม่ว่าจะเป็นอย่างไร จุดกำเนิดของขบวนการไพร่ ล้วนมีเหตุผลในตัวของมันเอง

451 ตุลาคม 65 ที่ใดมีการกดขี่...กบฏผู้มีบุญ

#050404

#000000

Issues

Your Inspiring Reading Experience

ANSi by Sarakadee

Reading in other languages by opening in Chrome translate.

ANSI by "สารคดี"
แอปพลิเคชันเปิดประสบการณ์ความรู้ไม่จำกัด จัดทำโดยทีมงานนิตยสาร "สารคดี" บริษัท วิริยะธุรกิจ จำกัด 
สมัครอ่านได้ตามระยะเวลา 1, 3 , 6 เดือน และ 1 ปี

History

ANSi by Sarakadee

Categories

Social Footprints