ภาพจำของอาเจะห์ (Aceh) จังหวัดของอินโดนีเซีย มักจะเป็นเรื่องราวของการบังคับใช้กฎหมายอิสลามอย่างสุดขั้ว แต่อีกมุมหนึ่งอาเจะห์ถือเป็นแหล่ง “กาแฟ” ดีที่สุดแห่งหนึ่งในโลก

431 ASEAN Capitalization Gayo Coffee จากประวัติศาสตร์สู่ “สินค้าส่งออก”

ชาวโรยาวาไม่ได้ต้องการแยกตัวเป็นอิสระ พวกเขาต้องการเป็นส่วนหนึ่งของซีเรีย ในขณะเดียวกันก็มุ่งหวังให้ระบอบของตนเป็นต้นแบบความมั่นคงในตะวันออกกลาง

412 change from below โรยาวา : จากยูโทเปีย สู่ความเป็นจริง

422 มรดกแห่ง IRAN

“เรื่องราวและศรัทธา” กาลเวลาสร้างอนุสาวรีย์

422 “เรื่องราวและศรัทธา” กาลเวลาสร้างอนุสาวรีย์

นิตยสารสารคดี ในฐานะสินค้า Made in Thailand ในวาระอายุครบ 41 ปีถ้วน อาสาพาไปทำความรู้จักหลากหลาย “สินค้าไทย” “ผลิตภัณฑ์ไทย” เป็นบันทึกประวัติศาสตร์ร่วมสมัยใกล้ตัว ผ่านสารคดีพิเศษที่ Made in Thailand ทุกชิ้น

วันนี้สินค้า “ผลิตผลคนไทยใช้เองทำเอง” หลายอย่างเริ่มก้าวสู่ตลาดโลกแล้ว

การยืนหยัดอยู่คู่สังคมไทยมายาวนานกว่าครึ่งศตวรรษ ย่อมมีแง่มุมเรื่องราวชีวิตเบื้องหลังที่น่าสนใจ

491 Made in Thailand แบรนด์ (คน) ไทยทำเอง

ใครคือ The Other คำหนึ่งที่ได้ยินกันบ่อย ๆ คือ “คนชายขอบ” 

ชายขอบ ไม่ได้หมายถึงชายแดน แต่หมายถึงคนกลุ่มต่าง ๆ ที่มีความแตกต่างทางเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม ศาสนา เพศ ช่วงวัย ฯลฯ ที่ถูกสังคมให้คุณค่าว่ามีสถานะด้อยกว่าคนอื่น ๆ และถูกเลือกปฏิบัติหรือถูกกีดกันจากการเข้าถึงสิทธิและทรัพยากร 

“The Other เสียงของความหลากหลาย” จึงเป็นหัวข้อที่ค่ายสารคดี 20 หยิบยกขึ้นมาเป็นธีมการเรียนรู้ของนักสารคดีคนรุ่นใหม่เพื่อสื่อสารเสียงของกลุ่มคนที่รัฐและสังคมไทยมองเห็นพวกเขาเป็น “คนอื่น”

490 THE OTHER เสียงของความหลากหลาย

คงมาจากการบรรจบกันของเหตุปัจจัยในช่วงต้นทศวรรษ 2530 การเมืองเริ่มเปิดกว้างในยุคนายกรัฐมนตรีมาจากการเลือกตั้งอีกครั้ง การพัฒนาประเทศไปสู่ความทันสมัยโดยเฉพาะในด้านอุตสาหกรรม ซึ่งเกิดการกอบโกยและทำลายฐานทรัพยากรของท้องถิ่น ทำให้ชาวบ้านรากหญ้าที่ด้อยโอกาสกว่าตกเป็นเหยื่อของการพัฒนา จนถึงจุดหนึ่งผู้ได้รับผลกระทบจากการพัฒนาเหล่านั้นจึงรวมตัวกันออกมาเคลื่อนไหวต่อสู้ปกป้องสิทธิ์และเรียกร้องการรับผิดชอบจากรัฐ ผู้กำหนดทิศทางการพัฒนาที่ผิดพลาด

489 ขบวนการประชาชน

ปี 2417 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 โปรดเกล้าฯ ให้จัดแสดงสิ่งของต่างๆ เรียกว่า “ตั้งมิวเซียม” ณ หอคองคอเดีย ในพระบรมมหาราชวัง และเปิดให้ประชาชนทั่วไปเข้าชม

ถึงปี 2568 จึงเป็นวาระที่กิจกรรมของพิพิธภัณฑ์ไทยเดินทางมากว่า 150 ปีแล้ว  มีพิพิธภัณฑ์เกิดขึ้นมากมาย ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน และอาจโดยใครสักคนที่หลงใหลในการเก็บสะสมและจัดแสดงวัตถุสิ่งของ 

486 กันยายน 68 People of the Museum

เส้นทางพระป่าสยามตลอดสาย ยาวนานและยาวไกล บางยุคสมัยเป็นเพียงเรื่องเล่ามุขปาฐะ ความทรงจำ บันทึกส่วนตัว รวมถึงการเก็บหลักหลักฐานข้อมูลอย่างเป็นวิชาการ บันทึกร่องรอยความเป็นมาของพระป่าสยามที่สารคดีได้อาศัยรวบรวมประมวลความ และตามรอยเส้นทางแห่งการบำเพ็ญสมณธรรมสู่ความพ้นทุกข์ของบูรพาจารย์และพระป่ากัมมัฏฐานร่วมสมัย ไว้เป็นแหล่งความรู้เชิงปริยัติ บันดาลใจสู่การปฏิบัติ เพื่อผลปฏิเวธในท้ายที่สุด

485 พระป่าสยาม และธรรมยุติกนิกาย

ปี 2568 วาระครบ 50 ปี ความสัมพันธ์ไทย-จีนอย่างเป็นทางการ

สารคดี ฉบับนี้นำเสนอ 50 สิ่งและคำ ซึ่งมาจากภาษาจีนหรือยืมจากภาษาจีนมาใช้ในภาษาไทยที่ปรากฏในประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม อาหาร ประเพณี ความเชื่อ ฯลฯ ที่ยังคงสืบสานและดำรงอยู่ในสังคม พร้อมพาผู้อ่านไปตามหา “รากเหง้า” ที่ซัวเถา ตามไปดูเบื้องหลังปฏิทินจีนเพื่อหัดอ่าน “ชีวิต” แล้วมองผ่านพิธีกรรมแห่งความกตัญญูต่อวิญญาณที่ “เวียนว่าย” และความ “ผันแปร” ของลูกหลานจีนในศตวรรษที่ 21

อ่านฉบับนี้เป็นมงคล มีโชคชัยสุขสวัสดิ์

ลองอ่าน 484 50 ปี 50 สิ่งและคำ ความสัมพันธ์ไทย-จีน

484 50 ปี 50 สิ่งและคำ ความสัมพันธ์ไทย-จีน

สารคดี ฉบับนี้นำเสนอเรื่องราวว่าด้วย “วัฒนธรรมเส้น” หรืออาหารเส้นแป้งของคนไทย เริ่มตั้งแต่เรื่องราวจากอดีตและคำถามว่าด้วยประวัติศาสตร์ขนมจีนทั่วเมืองไทย 
แล้วเข้าสู่ยุคปัจจุบันด้วยการพาผู้อ่านไปทำความรู้จักกับเหล่า “ยอดฝีมือ” รวมถึงการเยี่ยมเยือนโรงงานบะหมี่กึ่งสำเร็จรูปรายใหญ่ของประเทศ
ความหลากหลายของ “วัฒนธรรมเส้น” ทั่วเมืองไทยจึงเป็นเรื่องน่าตื่นตาตื่นใจ น่าศึกษาเรียนรู้ และน่าลิ้มลองไปพร้อมกัน

480 วัฒนธรรม "เส้น"

ค่ายสารคดีเดินทางมาถึงปีที่ 19 กับการสร้างคนบันทึกสังคม เยาวชนคนรุ่นใหม่ที่มีความฝันอยากเป็นนักเขียน ช่างภาพ และวิดีโอครีเอเตอร์ โดยมีธีมงานประจำค่ายปีนี้คือ “อยู่ดี ตายดี”

เมื่อคนหนุ่มสาวเยาวชนมาร่วมค่าย ร่วมเรียนรู้ ทำความเข้าใจเรื่องการอยู่ดีตายดีแล้วเป็นผู้สื่อสารเรื่องนี้ออกสู่สังคม จึงเต็มไปด้วยแง่มุมที่หลากหลาย

ปะติดปะต่อกันเป็นธีมเรื่องเล่าที่หวังว่าผู้อ่านจะได้สัมผัสคุณค่าและความหมายของการ “อยู่ดี ตายดี” เพื่อพิจารณาสมาทานกันตามจริตอัธยาศัยของแต่ละปัจเจก

477 อยู่ดี ตายดี The Stories of Life and Death ธันวาคม 67

ตามความจริงพื้นที่อีสานเป็นถิ่นฐานของคนนับสิบชาติพันธุ์ด้วยรูปพรรณ ผิว ผม เสื้อผ้า อาหาร ประเพณี และวิถีชีวิตใกล้เคียงกัน ทำให้ยากจะแยกแยะได้จากเกณฑ์ทางกายภาพและโดยการนิยามความหมายของ “ชาติพันธุ์” 

การบ่งชี้ชาติพันธุ์จึงยากที่จะดูจากเพียงรูปกายภายนอกและเครื่องนุ่งห่มที่ได้รับการยอมรับในวงกว้างมากกว่าคือแบ่งด้วยเกณฑ์ทางภาษา ซึ่งสารคดีฉบับ “ชาติพันธุ์อีสาน หลากกลุ่มชนบนที่ราบสูง” ได้เลือกกลุ่มชนเจ็ดกลุ่มที่มีอัตลักษณ์ของตนชัดเจนมานำเสนอเพื่อรู้จัก “อีสาน” ในมิติ “ชาติพันธุ์”

475 ตุลาคม 67 ชาติพันธุ์อีสาน หลากกลุ่มชนบนที่ราบสูง

ทำไม “หมอลำ” วัฒนธรรมความบันเทิงเก่าแก่ของอีสานจึงไม่เคยห่างหายแม้ล่วงผ่านยุคสมัย นับตั้งแต่บรรพชนรู้จักหลอมโลหะมาทำเป็นลิ้นแคน

จากนั้นมาเสียงแคนก็คงไม่เคยเงียบหายจากถิ่นลุ่มน้ำโขง ตามบันทึกที่ปรากฏอยู่บนประติมากรรมสำริด

อีกด้านยังปรับตัวเข้าสู่ผู้ฟังรุ่นใหม่ด้วยการย่อเวทีกว้างใหญ่กับตู้ลำโพงกระหึ่มมาอยู่บนรถบรรทุกคันเดียว

469 เมษายน 67 หมอลำ รถแห่ ซอฟต์พาวเวอร์ อีสานร่วมสมัย

นิตยสารสารคดีรับหน้าที่เป็นผู้เล่าเรื่องราวให้กับคนไทยมา 40 ปีแล้ว
ตั้งแต่วันแรกจนถึงวันนี้ งานเขียน “สารคดี” เปลี่ยนแปลงไปมากมาย
คนเล่าเรื่อง…เขาเป็นอย่างไรบ้าง เรื่องราวที่เล่า…เหมือนหรือต่างกันอย่างไร ขนาดไหน
ขณะที่ storytelling คือการเล่าเรื่องแทรกตัวอยู่ในทุกสิ่ง  
ดังที่มีคำบอกว่า “เราทุกคนคือผู้เล่าเรื่องราว และเราคือเรื่องราวที่เราเล่า”
ในวาระขึ้นปีที่ 40 สารคดีจึงชวนผู้อ่านมาฟังเรื่องเล่าของหลากหลายนักเล่าเรื่อง 

468 มีนาคม 67 40 Years of Storytelling

#050404

#000000

Issues

Your Inspiring Reading Experience

ANSi by Sarakadee

Reading in other languages by opening in Chrome translate.

ANSI by "สารคดี"
แอปพลิเคชันเปิดประสบการณ์ความรู้ไม่จำกัด จัดทำโดยทีมงานนิตยสาร "สารคดี" บริษัท วิริยะธุรกิจ จำกัด 
สมัครอ่านได้ตามระยะเวลา 1, 3 , 6 เดือน และ 1 ปี

Social/Culture

ANSi by Sarakadee

Categories

Social Footprints