ปลายเดือนสิงหาคม พุทธศักราช ๒๕๖๙

ท่ามกลางข่าวความตึงเครียดในภูมิภาคตะวันออกกลางระหว่างสหรัฐอเมริกากับอิหร่าน มีข่าวหนึ่งที่ดูเหมือนจะทำให้บรรยากาศผ่อนคลายลงบ้างสำหรับผู้เสพข่าวชาวไทยก็คือ การเทียบท่าของเรือบรรทุกเครื่องบิน USS Abraham Lincoln ที่แหลมฉบัง จังหวัดชลบุรี ซึ่งจะนำกำลังพลราว ๕,๐๐๐ นายมาเมืองพัทยาเพื่อพักจากการปฏิบัติภารกิจในภูมิภาคตะวันออกกลาง จนมีการแซวกันในสื่อสังคมออนไลน์ในทำนองว่า ทหารอเมริกันคงทำให้พัทยาคึกคักเป็นแน่

ในมุมหนึ่ง การเทียบท่าของเรือบรรทุกเครื่องบินอเมริกัน การมาใช้สถานที่ในเมืองไทยของจีไอ เป็นมรดกและความต่อเนื่องในมิติประวัติศาสตร์ ในกรณีพัทยา ที่นี่เปลี่ยนจากหมู่บ้านประมงเล็ก ๆ เป็น “แนวหลัง” สำหรับพักผ่อนและ
ฟื้นฟูกำลัง (rest and recreation - R&R) ของทหารอเมริกันมาตั้งแต่ยุคสงครามเวียดนามในช่วงทศวรรษ ๒๕๐๐-๒๕๑๐ และยังคงทำหน้าที่นั้นมาจนปัจจุบัน

ทว่าในยุคก่อนไม่ได้มีแค่พัทยาเมืองเดียว จากชายฝั่งลึกเข้าไปในแผ่นดิน ในภาคกลางและภาคอีสานมีฐานทัพ สหรัฐอเมริกาตั้งอยู่อีกหกแห่ง

สองแห่งที่น่าสนใจ และ สารคดี มีโอกาสได้ไปสำรวจร่องรอยคือ “ฐานทัพอากาศอุดรธานี” และ “ฐานทัพอากาศตาคลี” จังหวัดนครสวรรค์ ซึ่งเคยมีจีไอ (GI - government issue-ทหารเกณฑ์อเมริกัน) ประจำการอยู่จำนวนมาก

ถึงตรงนี้ คนจำนวนมากอาจนึกไม่ออก ว่าทำไมเราเลือกไปสำรวจสองที่นี้

แต่ถ้ายกบทสนทนาระหว่างแม่สามี-ลูกสะใภ้ ในละครโทรทัศน์ กรงกรรม ซึ่งออกอากาศทางช่อง ๓ ช่วงต้นปี ๒๕๖๒ ที่ ใหม่ เจริญปุระ, ราณี แคมเปน ฯลฯ แสดงนำ
คนคงจะร้องอ๋อและจำชื่อ “ตาคลี” ได้

ส่วนกรณีอุดรธานี ต้องถามผู้อาวุโสที่เกิดในช่วงรอยต่อระหว่างทศวรรษ ๒๔๙๐-๒๕๐๐ ด้วยอย่างน้อยเพลง “จดหมายรักจากเมียเช่า” ที่ประพันธ์โดย อาจินต์ ปัญจพรรค์และสารคดีเชิงรายงาน ตาคลี น้ำตาไม่มีเสียงร้องไห้ ของ ’รงค์ วงษ์สวรรค์ ก็ยังอยู่ในความทรงจำ

แต่คำถามสำคัญคือ ทำไม “ภาพจำ” ของตาคลีและอุดรธานีถึงวนอยู่กับเรื่อง “โสเภณี-เมียเช่า” ?

เช่นเดียวกับกรณี “พัทยา” ที่ถูกมองเป็นเพียงแหล่งพักผ่อนด้วยเรื่องทำนองนี้ของจีไอเท่านั้น