เรื่อง : วีระศักดิ์ จันทร์ส่งแสง
ภาพ : พิชญ์ เยาว์ภิรมย์
เรือจำลอง : พิพิธภัณฑ์เรือไทย
ไพบูลย์ ขาวมาลา
อยุธยาที่ฝรั่งให้สมญาว่า “เซอนาว” หรือ “ซาโนว” หมายถึงนครแห่งเรือและคูคลอง เนื่องจากเป็นบ้านเมืองที่หลากหลายด้วยลำเรือ ซึ่งบางส่วนยังคงลอยลำผ่านกาลเวลามาอยู่ในวิถีชีวิตคนท้องถิ่นทุกวันนี้
เรือข้างกระดาน
เรือเข็ม
เรือต่อ* ลำเล็กทรงเพรียวยาว หัวท้ายแหลม น้ำหนักเบา พายเร็วได้ มักต่อด้วยไม้สักหรือไม้ยมหอม กลางลำเป็นช่องนั่งพายได้คนเดียวหรือสองคน
เรือสำปั้น
บางคนว่าชื่อนี้เพี้ยนเสียงมาจากสามแผ่นซึ่งเป็นจำนวนกระดานที่นำมาต่อลำเรือเดิมเป็นเรือในสำเภาจีน ใช้เป็นเรือเล็กพายเข้าฝั่ง ต่อจากกระดานไม้ฉำฉาสามแผ่น รูปทรงเทอะทะ ต่อมาช่างไทยปรับเป็นห้าแผ่น เสริมกราบ และแก้รูปให้เพรียวอ่อนช้อยขึ้น ใช้ไม้สัก หัวท้ายตัดตรง ด้านท้ายเชิดสูงกว่าหัวเรือ ปัจจุบันมีหลายขนาด ลำใหญ่กลางลำมีประทุนพักอาศัยได้ ใช้สองคนแจว เรียก “เรือสำปั้นสวน” สำหรับค้าขายผลิตผลจากสวน ขนาดกลางมักรับส่งโดยสาร เรียก “เรือสำปั้นรับจ้าง” ลำเล็กใช้พายขายสินค้า ที่เป็นลำเพรียวยาวเรียก “เรือสำปั้นเพรียว” พระใช้พายบิณฑบาต
เรืออีแปะ
คล้ายเรือสำปั้น แต่หัวและลำเรือสั้นกว่าท้องแบน เสริมกราบ