ลองอ่าน 497 จากดอยสุเทพ สู่มักกะสัน สำรวจแมลงกิ่งไม้

แมลงกิ่งไม้วงศ์ย่อย Clitumninae จับคู่ผสมพันธุ์กันขณะเกาะห้อยใต้ใบไม้ ตัวเมียใหญ่กว่าตัวผู้ ทั้งคู่หัวหันไป
ทางขวาของภาพ สังเกตอวัยวะสืบพันธุ์ของตัวผู้หนีบอยู่ที่ปล้องท้องของเพศเมีย (ทางซ้ายของภาพ)

เรื่องราวของคนรุ่นใหม่ที่เลือกอุทิศเวลาศึกษาสิ่งมีชีวิตที่แทบไม่มีใครสนใจ

แมลงกิ่งไม้

คนไทยคุ้นเคยในชื่อ “ตั๊กแตนกิ่งไม้” หรือ “ตั๊กแตนใบไม้” ชาวอีสานบางพื้นที่เรียก “แมงไม้” หรือ “แมงหามผี”

ด้วยรูปร่าง สีสัน และการเคลื่อนไหวที่คล้ายกิ่งไม้ยามต้องลม กลมกลืนกับสภาพแวดล้อมอย่างแนบเนียน พวกมันจึงเป็นแมลงกลุ่มหนึ่งที่ถูก “มองเห็น” น้อยสุด

เช่นเดียวกับคนที่เลือกศึกษาพวกมัน

กวี สิริจันทกุล เป็นหนึ่งในคนเหล่านั้น

ระหว่างเรียนชั้นปีที่ ๑ หลักสูตรศิลปกรรมศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาการออกแบบนิเทศศิลป์ (หลักสูตรนานาชาติ) คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เขาหันมาสนใจแมลงและเริ่มศึกษาจริงจัง นำไปสู่การก่อตั้งเพจ Stick With Kavee

กวีอธิบายที่มาของชื่อเพจ “คำว่า ‘Stick’ มาจากชื่อ ‘stick insect’ หรือแมลงกิ่งไม้ พ้องกับวลีบันดาลใจ ‘stick with…’ ซึ่งมีความหมายไปในทาง ‘ร่วมใช้เวลากับ...’ เป้าหมายของเพจไม่ได้มีแค่แมลงกิ่งไม้นะครับ แต่ยังรวบรวมความสนใจด้านแมลงชนิดต่าง ๆ ของผมด้วย”

ต้นปี ๒๕๖๙ เขากับพี่ชาย กวิน สิริจันทกุล ร่วมก่อตั้ง Wanghin Lab พื้นที่เรียนรู้เรื่องแมลงและธรรมชาติย่านลาดพร้าว-วังหิน

กวีเล่าว่า “รูปร่างของเรากับแมลงกิ่งไม้ก็คล้าย ๆ กัน ผมเคยคุยกับเพื่อนฝรั่ง เขาบอกให้ลองสังเกตดู คนที่สนใจศึกษาแมลงบางกลุ่ม จริง ๆ แล้วเขาก็หน้าตาเหมือนแมลงกลุ่มนั้นแหละ”

แมลงกิ่งไม้อาจเป็นสิ่งมีชีวิตที่พบเห็นยาก เป็นนักพรางตัวชั้นยอดของธรรมชาติ แต่คนที่อุทิศเวลาเพื่อทำความรู้จักพวกมันกลับหายากยิ่งกว่า

ต่อไปนี้คือเรื่องราวของสองหนุ่มที่ออกสำรวจแมลงกิ่งไม้ เพื่อเรียนรู้และทำความเข้าใจชวนให้ผู้คนหันมาสนใจสิ่งมีชีวิตที่ไม่ค่อยมีใครมองเห็น

“ประเทศไทยมีความหลากหลายของแมลงกิ่งไม้สูง แต่กลับมีคนศึกษาแมลงกลุ่มนี้น้อย” กวีเอ่ยขึ้นในรถที่กำลังมุ่งหน้าจากสนามบินสุวรรณภูมิไปยังจังหวัดเชียงใหม่

กวี กวิน และ กวินท์ เจียรไนสกุล เพิ่งไปรับ โยคิม เบรสเซล (Joachim Bresseel) จากสนามบิน การเดินทางครั้งนี้เริ่มจากกวินท์กับโยคิมนัดหมายกันว่าจะสำรวจแมลงกิ่งไม้บนดอยต่าง ๆ ในภาคเหนือของประเทศไทยเป้าหมายสำคัญคือ ดอยม่อนแจ่ม ดอยสุเทพ ดอยอินทนนท์และดอยเชียงดาว

กวินท์เป็นหนึ่งในคนไทยไม่กี่คนที่สนใจศึกษาแมลงกิ่งไม้อย่างจริงจัง หลังเรียนจบจากภาควิชากีฏวิทยา คณะเกษตร กำแพงแสน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน จังหวัดนครปฐม เขาทำงานเป็นเจ้าหน้าที่ฝ่ายการศึกษาแมลงของมูลนิธิกระต่ายในดวงจันทร์ จังหวัดราชบุรี มีผลงานวิชาการตีพิมพ์ในวารสารนานาชาติหลายฉบับ ปัจจุบันเป็น Resident Biologist ประจำโรงแรมเขาหลักเมอร์ลิน จังหวัดพังงา

นอกจากพื้นที่ภาคเหนือ กวียังออกเดินทางสำรวจแมลงในพื้นที่อื่น ๆ ของประเทศไทย ภาพนี้เป็นสวนผลไม้แห่งหนึ่งในจังหวัดนครศรีธรรมราช ซึ่งรายล้อมด้วยผืนป่าอันอุดมสมบูรณ์ แมลงกิ่งไม้มักเกาะนิ่งอยู่กับส่วนต่าง ๆ ของต้นไม้ การสำรวจจึงต้องกวาดสายตาไปทั่วทุกระดับความสูง ตั้งแต่ยอดไม้เหนือศีรษะจนถึงพุ่มไม้ระดับพื้นดิน