Image

กระต่าย ในดวงจันทร์ :
ความหลากหลายของแมลง
แห่งเขากระโจม-เขาแหลม 

แมลงไทยใกล้สูญพันธุ์

เรื่อง : ฐิติพันธ์ พัฒนมงคล
ภาพ : มายเดย์ ตาอู, กวิน สิริจันทกุล

เวลาเด็กๆ เดินสำรวจป่าเขากระโจม อาจมีดวงตาแมลงนับพันๆ คู่จ้องมองอยู่ สัตว์ตัวน้อยเหล่านี้สร้างบ้านตามต้นไม้ หรือใต้ดิน บ้างหากินอยู่ตามสุมทุมพุ่มไม้ บางครั้งอาจบินผ่านหน้าไปโดยที่เราไม่ทันรู้ตัวเลย

“หาเจอมั้ยเด็กๆ”

เอนิ บุญทอง 
หรือพี่เอนิ หัวหน้าทีมกิจกรรมโครงการศึกษาธรรมชาติโดยศิลปวิธี ค่ายความหลากหลายของแมลง เอ่ยถาม

ความสูงประมาณ ๘๐๐ เมตรจากระดับทะเลปานกลาง เด็ก ๆ ยืนมองผ่านช่องว่างระหว่างเรือนยอดไม้ เบื้องหน้าเป็นผืนป่าใหญ่ที่แน่นขนัดด้วยต้นไม้สูงตระหง่าน

“ต้นไหนนะที่ดูมีแววว่าผึ้งหลวงจะเลือกทำรัง สองร้อยคะแนนจะเป็นของใครกัน กลุ่ม ๑ กลุ่ม ๒ หรือกลุ่ม ๓ !”

ร่องรอยเก่าของรังผึ้งหลวงที่พี่เอนิชี้ชวนให้มองหาอยู่บน “ต้นเลียงผึ้ง” ซึ่งมีคาคบใหญ่ เมื่อเด็ก ๆ ส่องกล้องมองก็เริ่มเห็นคราบรังเก่าสีดำตามกิ่งไม้

“หลังจากนางพญาตาย ผึ้งงานจะออกเดินทางหาที่อยู่ใหม่ ย้ายรังไปตามธรรมชาติ หรือบางครั้งอย่างต้นนี้ก็อาจมีคนปีนขึ้นมาเก็บน้ำผึ้ง”

พี่เอนิเล่าว่า ต้นเลียงผึ้งตั้งอยู่ในตำแหน่งที่เหมาะสมท่ามกลางแหล่งอาหาร ลำต้นสูงปลอดภัยจากนักล่า และมียางที่ผึ้งหลวงใช้ช่วยรักษารังให้ปลอดเชื้อโรค

สำหรับเด็ก ๆ หลายคนนี่เป็นครั้งแรกที่เห็นต้นเลียงผึ้งและซากรังผึ้งหลวงนับร้อยรัง

ผึ้งหลวงเป็นผู้ผลิตน้ำหวานที่พวกเขาเพิ่งจะได้ลิ้มรสเมื่อเช้า หลังจากเคยฟังครูเล่าว่าน้ำผึ้งเดือนห้าของอำเภอสวนผึ้งนั้นรสชาติดี

เสร็จจากกิจกรรมตามหารังผึ้งหลวงแล้วจึงเริ่มออกสำรวจแมลงในป่า

เมื่อได้พบและสัมผัสแมลงนานาชนิดอย่างใกล้ชิด คำถามจากเจ้าตัวเล็กมีไม่ขาดสาย--ทำไมรูปร่างเป็นแบบนี้ หนวดทำหน้าที่อะไร แมลงดมกลิ่นทางไหน หรือถ้าหนู (หรือผม) กลัวตัวหนอน แต่ชอบผีเสื้อ จะทำอย่างไร จนถึงคำถามที่ต้องการคำอธิบายลึกซึ้งขึ้น ทั้งเรื่องวงจรชีวิตและบทบาทของแมลงในการผสมเกสร

จากห้องเรียนสู่โลกกว้างอันน่าตื่นตาตื่นใจ เด็ก ๆ ได้รู้ว่าสิ่งมีชีวิตเล็ก ๆ ที่เคยเห็นบนกระดาษนั้นมีอยู่จริงในธรรมชาติ และแมลงแต่ละตัวล้วนมีเรื่องราวการอยู่รอด ความสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อม และความมหัศจรรย์ซ่อนอยู่

Image

แม้จะซ่อนตัวราวกับเป็นใบไม้ แต่ตั๊กแตนใบไม้เล็กลำพูน (Cryptophyllium westwoodii) ก็ไม่รอดพ้นจากการสังเกตเห็นของนักสำรวจตัวจิ๋ว

Image

-ทิวา-
ยอดเขาที่มีเรื่องเล่าขาน 

เขากระโจมเป็นยอดเขาสูงในอำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี ตั้งอยู่บนเทือกเขาตะนาวศรีตามแนวชายแดนไทย-พม่า ด้วยความสูงกว่า ๑,๐๐๐ เมตรจากระดับทะเลปานกลาง จึงมีอุณหภูมิต่ำกว่าพื้นที่ราบของราชบุรี และมีอากาศเย็นสบายช่วงฤดูฝนและฤดูหนาว

การถูกปกคลุมด้วยผืนป่าต้นน้ำทำให้เขากระโจมเป็นแหล่งอาศัยของพืชพรรณและสัตว์ป่านานาชนิดโดยเฉพาะแมลงที่มีความหลากหลายยิ่ง

โปสเตอร์ “ความหลากหลายทางชีวภาพของป่าเขากระโจม” ที่ติดอยู่กลางลานกิจกรรมของมูลนิธิกระต่ายในดวงจันทร์ องค์กรอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพและสิ่งแวดล้อมซึ่งตั้งอยู่เชิงเขากระโจม ระบุว่าป่าเขากระโจมครอบคลุมพื้นที่ประมาณ ๒๔.๕๑๓ ตารางกิโลเมตร หรือ ๑๕,๓๒๐ ไร่ ประกอบด้วยผืนป่าสี่ประเภท ได้แก่ ป่าเบญจพรรณ ป่าเต็งรัง ป่าดิบแล้ง และป่าดิบเขา

Image

0