พญานาคได้รับความนับถือว่าคือผู้ปกป้องพระพุทธศาสนามานมนาน ก่อนคติความเชื่อสมัยหลังจะพัฒนา
เป็นสัตว์ศักดิ์สิทธิ์ที่ผู้คนศรัทธาประติมากรรมพญาศรีมุกดามหามุนีนีลปาลนาคราช และพระพุทธมิ่งมงคลมุณีศรีมุกดาหาร วัดรอยพระพุทธบาทภูมโนรมย์ จังหวัดมุกดาหาร
ตามรอยพญานาค ๒๕๖๙
เรื่อง : สุวัฒน์ อัศวไชยชาญ
ภาพ : วิจิตต์ แซ่เฮ้ง
เรื่องเล่าจากการเดินทางในพุทธศักราช ๒๕๖๙ สู่สถานที่ซึ่งปรากฏงานศิลปกรรม วิถีชีวิต และธรรมชาติเพื่อเรียนรู้เรื่องราวของพญานาคและมนุษย์ที่เวียนว่ายตายเกิดเชื่อมโยงข้ามมิติ จากอดีตกาล สู่ปัจจุบันและอนาคตกาลผ่านคัมภีร์ ตำนาน บันทึก คำบอกเล่า และความเชื่อในท้องถิ่น
จิตรกรรมฝาผนัง วัดตรีทศเทพ ผนังฝั่งตรงข้ามพระประธานเขียนภาพพุทธประวัติตอนผจญมารสะท้อนคติจักรวาลในพุทธศาสนาที่แบ่งเป็นภพภูมิต่าง ๆ เทวดาด้านขวาคือท้าวธตรฐ หนึ่งในสี่ของจตุโลกบาล
ท้าววิรูปักษ์ ผู้ปกครองนาคและครุฑ เป็นหนึ่งในสี่ของจตุโลกบาล สถิตอยู่สวรรค์จาตุมหาราชิกาชั้นล่างสุดของสวรรค์หกชั้นเหาะมารับเสด็จการประสูติของพระพุทธเจ้า พร้อมกับเทวดาสวรรค์ชั้นอื่น ๆ
กลางเดือนพฤษภาคม ๒๕๖๙ ณ วัดตรีทศเทพ ถนนประชาธิปไตย ระหว่างถนนพระสุเมรุกับถนนวิสุทธิกษัตริย์ ภายในพระอุโบสถพระประธานนามพระพุทธนวราชบพิตร พระพุทธรูปปางมารวิชัย สงบนิ่งและสง่างามท่ามกลางจิตรกรรมฝาผนังรายล้อมเกือบทุกด้าน เมื่อหันหน้าเข้าพระประธานคงเหลือเพียงผนังด้านขวามือที่ภาพยังวาดไม่เต็ม มีนั่งร้านสูงสองสามชั้นประชิดผนังซึ่งช่างเขียนกำลังทำงานขะมักเขม้นอยู่ทุกวัน
จิตรกรรมในพระอุโบสถเริ่มต้นเขียนเมื่อปี ๒๕๓๒ โดยอาจารย์จักรพันธุ์ โปษยกฤต และคณะ ความละเอียดอ่อนของลายเส้นและการลงสีเป็นประจักษ์พยานว่า กว่า ๓๗ ปีที่ผ่านมา คือเวลาแห่งความทุ่มเทในความประณีตพิถีพิถันอย่างยิ่งยวด