Image

ในอดีตเรือปาจักจะลอยจากชายฝั่งแต่ปัจจุบันปรับเป็นการขนเรือปาจักขึ้นเรือหางยาวเพื่อไปลอยกลางทะเล

พิธีลอยเรือปาจัก
จิตวิญญาณของชาวอูรักลาโวยจ

Photo Essay

เรื่องและภาพ : อิสรีย์ อรุณประเสริฐ

บนชายฝั่งด้านตะวันออกของเกาะลันตา ณ หมู่บ้านสังกาอู้ มีชุมชนชาวเล “อูรักลาโวยจ” กลุ่มชาติพันธุ์ที่ยังคงรักษาวิถีชีวิตและความเชื่อดั้งเดิมไว้อย่างแนบแน่น

“พิธีลอยเรือปาจัก” หรือเรียกในภาษาท้องถิ่นว่า “อารี ปาจัก” ถือเป็นพิธีกรรมสำคัญสำหรับชาวอูรักลาโวยจที่สืบทอดมาตั้งแต่รุ่นบรรพบุรุษ เชื่อว่าเป็นการสะเดาะเคราะห์แก่คนในชุมชน ขับไล่สิ่งอัปมงคลให้ลอยออกไป รวมถึงเพื่อส่งวิญญาณบรรพบุรุษสู่แดนสถิต “กุนุงเจอไร” ตามความเชื่อ และแสดงความขอบคุณที่ช่วยคุ้มครองให้พวกเขาปลอดภัยตลอดฤดูมรสุม

พิธีลอยเรือปาจักหลอมรวมความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์ ธรรมชาติ และโลกวิญญาณเข้าด้วยกัน โดยการสร้างเรือที่ยาวประมาณ ๔ เมตร ด้วยวัสดุจากท้องถิ่น เช่น ไม้ระกำ
ไม้ตีนเป็ด โดยจะต้องมีโต๊ะหมอทำพิธีขอไม้ก่อนถึงนำไม้ออกมาได้ จากนั้นก็เตรียมของทำพิธีไหว้ “ดาโต๊ะ” หรือเจ้าที่เจ้าทางและบรรพบุุรุษ บอกกล่าวว่าจะมีการจัดงานลอยเรือ จัดเครื่องบวงสรวงเป็นขนมเจ็ดสีสุกและดิบ ข้าวเหนียวเจ็ดสี หมาก พลู ใบจาก ยาเส้น ไก่สุก ไก่ดิบ ข้าวตอก และอื่น ๆ

หลังทำพิธีเสร็จ โต๊ะหมอจะใช้เทียนทำนายว่าปีนี้จะมีปลา มีกุ้งเยอะหรือไม่ ซึ่งโต๊ะหมอก็มักบอกปลาจะเยอะ กุ้งจะเยอะ และเป็นปีที่ทะเลมีความสุข

Image

เครื่องเซ่นจัดเตรียมอย่างประณีต ทั้งขนมข้าวเหนียว หมาก พลู ใบจาก ยาเส้น ข้าวตอก และอาหารต่าง ๆ

การต่อเรือรวมถึงประดับประดาจะเริ่มช่วงเย็นยาวจนถึงเที่ยงวันถัดไป ตัวเรือปาจักจะแกะสลัก ตกแต่งสวยงามเป็นรูปต่าง ๆ ทั่วตัวเรือด้วยฝีมือคนในชุมชน เช่น นกเกาะหัวเรือ ชาวเลแทงเต่า คนนำทาง ปืนใหญ่ ฉมวกติดข้างเรือ สมอเรือ อุปกรณ์ทำอาหารต่าง ๆ

Image