ชาที่ใช้ยอดตูมหรือตาใบจะให้รสชาติที่ไม่ฝาดมีกลิ่นหญ้าอ่อน ถ้าใช้ใบอ่อนหรือใบที่ ๑-๒ จากยอด จะให้รสชาติฝาดสดชื่น มีกลิ่นดอกไม้-ผลไม้ ถ้าใช้ใบแก่หรือใบที่ ๓-๔ จากยอด จะให้รสเข้ม ฝาดลึกมีกลิ่นไม้และเปลือกไม้
เรื่อง : สุวัฒน์ อัศวไชยชาญ
ภาพ : ประเวช ตันตราภิรมย์
แผนผังนี้แจกแจงให้รู้จักชาแบบพื้นฐาน ซึ่งเริ่มต้นจากต้นชาสองสายพันธุ์ คือชาจีนและชาอัสสัม ก่อนจะแยกสายเป็นชาประเภทต่าง ๆ ได้แก่ ชาเขียว ชาขาว ชาเหลือง อู่หลง ชาดำหรือชาแดงของจีน ชาดำ และชาดำหมักหรือผู่เอ๋อร์ พร้อมกับแนะนำชื่อชาเด่น ๆ ของแต่ละประเภท ซึ่งมีลักษณะ สรรพคุณ และรสชาติแตกต่างกันไป เนื่องจากการปลูกและแหล่งที่ปลูก การเก็บใบ และโดยเฉพาะการทำให้เกิดปฏิกิริยาออกซิเดชันหรือการหมัก ชาในแผนผังนี้เป็นแค่ตัวอย่างบางส่วนเท่านั้น ในโลกยังมีชาอีกมากให้เราค้นหาเพื่อดื่มด่ำกับสุนทรียรสของพืชมหัศจรรย์นี้
หมายเหตุ : สารเคมีที่มีคุณประโยชน์ในน้ำชา
แอล-ธีอะนีน (L-Theanine)
มีมากในต้นชาที่คลุมบังแดดหรือเก็บยอดอ่อนมาก ๆ ช่วยลดความเครียด และเพิ่มสมาธิ
คาเทชิน (Catechins)
มีมากในต้นชาที่ปลูกกลางแจ้ง หรือใบชาที่ไม่เกิดปฏิกิริยาออกซิเดชันหรือเกิดน้อย ช่วยเร่งอัตราการเผาผลาญ ลดไขมันและคอเลสเตอรอล
เทียฟลาวิน (Theaflavins)
สารสีส้มทอง มีมากในชาที่เกิดปฏิกิริยาออกซิเดชันมาก ช่วยบำรุงหลอดเลือดและหัวใจ
เทียรูบิจิน (Thearubigins)
สารสีน้ำตาลแดง มีมากในชาที่เกิดปฏิกิริยาออกซิเดชันหรือหมักอย่างสมบูรณ์ ช่วยบำรุงกระเพาะและลำไส้