วิวัฒน์ โรจนาวรรณ กับคู่ชีวิต ที่ทำร้าน “น้ำพุบุ๊คสโตร์” ด้วยกันมาเป็นปีที่ ๔๕  เหนือชั้นวางหนังสือเป็นแถวกระป๋องเบียร์ (เปล่า) ที่มีคนให้มาเป็นของฝาก และบนสุดเป็นภาพกิจกรรมที่เคยจัดในพื้นที่

“อย่างไรหนังสือก็เป็นส่วนน้อยของประชากร แต่มีค่าสำหรับเรา”

“ตึกใหม่เหลือคูหาเดียว เครื่องเขียนต้องใช้พื้นที่เยอะและจุกจิกมาก ปากกา กระดาษ มีหลายแบบ ต้องทำสต๊อกเกี่ยวข้องกับการบริหารการเงินที่เราไม่ถนัดด้วย ก็เลยเลือกทำสิ่งที่ชอบมากกว่า ขายหนังสือเพราะเป็นคนอ่านหนังสือ และการอ่านทำให้เจอมิตรภาพของคนในวงการหนังสือ”

ที่สำคัญกว่านั้นคือการหวนคิดถึงคำเตือนของเพื่อนชื่อ เกียรติ ปรัชญาศิลปวุฒิ บรรณาธิการสำนักพิมพ์เม็ดทราย ที่แนะนำตอนเขาติดต่อขอหนังสือมาขายเมื่อปี ๒๕๒๕

“เกียรติแนะนำผมว่า ทำร้านหนังสืออย่าขายหนังสืออย่างเดียว ต้องทำกิจกรรมทางปัญญาให้ชุมชนด้วย โดยดูแบบอย่างจากศูนย์หนังสือเชียงใหม่ของ รุ่งวิทย์ สุวรรณอภิชน ที่เขาทำกิจกรรมร่วมกับมหาวิทยาลัยอยู่เป็นประจำ คำแนะนำนี้ตรงกับธาตุแท้ในตัวผมด้วย ก็เอ๊ะ เราทำได้นี่หว่า แต่กว่าจะลงมือทำกิจกรรมจริง ๆ ก็ล่วงเข้าปี ๒๕๓๔ ในปีแรกของน้ำพุบุ๊คสโตร์หลังปัจจุบัน ประเดิมด้วยการชวน สุชาติ สวัสดิ์ศรี กับ ‘ศุ บุญเลี้ยง’ มาบรรยายให้นักเรียนมัธยมฯ สองแห่ง และให้ ไพวรินทร์ ขาวงาม ช่วยประสานกับนักเขียนหนุ่ม ๆ สาว ๆ ผลัดกันมาบรรยายในโรงเรียนและมหาวิทยาลัยที่บุรีรัมย์เป็นระยะ ๆ มากกว่า ๑๐ ครั้ง งานใหญ่สุดคือชุมนุมช่อการะเกด ภาคอีสาน เมื่อปี ๒๕๔๒ มีคนมาร่วมงานกว่า ๒๐๐ คน ช่วงหลังเมื่อมีการตั้งร้านหนังสืออิสระ ผมถึงเริ่มหันมาจัดกิจกรรมภายในร้าน ผมทำด้วยความเชื่อว่าวรรณกรรมสร้างนักอ่านและสังคมที่ดีได้ในอนาคต”

“ขายหนังสืออย่างเดียวเลี้ยงตัวเองได้ไหม ?”

“ได้ แต่ไม่ราบรื่น เราต้องพึ่งพาให้ญาติพี่น้องช่วยส่งลูกสามคนเรียน พอลูกเรียนจบแล้วภาระก็ลดลง พออยู่รอดได้ ไม่อดตาย  ปี ๒๕๓๐-๒๕๕๐ เป็นช่วงพีกสุดของหนังสือพิมพ์รายวัน ผมขายวันละ ๓๐๐-๔๐๐ เล่ม ยุคนี้ ๒๐ เล่มยังขายไม่หมด  หน่วยงานราชการ ร้านอาหาร ร้านกาแฟ ไม่รับแล้ว บอกไม่มีคนอ่าน การเสพข่าวสารบ้านเมืองเปลี่ยน คนไม่ต้องพึ่งสื่อกระดาษอีกต่อไป การขายหนังสือเล่มจึงลดลงมาก และสำนักพิมพ์กับสายส่งหนังสือกระโดดลงมาหาลูกค้าในออนไลน์ แข่งกับร้านหนังสือด้วย เป็นเรื่องที่ร้านหนังสือมีแต่เป็นฝ่ายต้องล่าถอยอย่างแน่นอน”

“ร้านหนังสือน้ำพุจะปรับตัวอย่างไรต่อไป ?”

“ปีนี้ผมกำลังปรับสภาพภายในร้าน ให้เป็นแหล่งศึกษาหาความรู้ที่หาจากที่อื่นไม่ได้ เช่น ทำนิทรรศการภาพถ่ายเมืองบุรีรัมย์ในอดีต ทำร้านให้เป็นแหล่งนั่งอ่านหนังสือ นั่งทำงาน นั่งทำกิจกรรมอื่น ๆ ให้ตรงกับความหมายของคำว่า ‘สถานที่ ๓ ของเมือง’ นอกจากนี้ผมจะนำหนังสือเก่าที่ผมสะสมมานานแล้วออกมาจำหน่าย ให้นักอ่านและนักสะสมหนังสือรุ่นใหม่ได้สัมผัส”

บทสรุปจาก ๔๕ ปีที่อยู่กับร้านหนังสือ ซึ่งยังไม่ราโรยไปตามความซบเซาของสื่อกระดาษ

“สื่อกระดาษยังเติบโตอยู่ภายในใจเจ้าของร้านหนังสือน้ำพุบุ๊คสโตร์  หนังสือไม่ได้ทำลายเราให้ล่มจม เราอยู่กับมันได้ แต่ต้องยอมรับส่วนหนึ่งว่าอย่างไรหนังสือก็เป็นส่วนน้อยของประชากร แต่มีค่าสำหรับเรา”

ในฐานะเจ้าของร้าน

“แค่แกะห่อหนังสือที่ส่งมาจากกรุงเทพฯ แล้วมีหนังสือที่เราชอบ และวันใดวันหนึ่งมีเยาวชนมาถามหาหนังสือของ ‘ศรีบูรพา’ รวมทั้งได้พบปะเพื่อนในวงการนักเขียนที่คุ้นเคย ผมก็มีความสุขแล้วครับ”