“ร้านหนังสืออิสระ” เป็นคำเรียกที่สื่อตัวตนของร้านที่แตกต่างจากร้านหนังสือในระบบเชนสโตร์หรือร้านเครือข่าย คือเจ้าของร้านเป็นผู้เลือกหนังสือมาวางตามความรักความชอบของตนเองได้อย่างอิสระ บ่งบอกแนวคิด รสนิยมและเอกลักษณ์ของร้าน หรือบ้างก็ขายหนังสือเฉพาะประเภท เช่น หนังสือการ์ตูน หนังสือมือสอง หนังสือวิชาการ ร้านหนังสืออิสระหลายร้านยังชอบจัดกิจกรรมรูปแบบต่าง ๆ เพื่อให้ร้านเป็นชุมชนที่งอกงามทางปัญญาและความคิด สร้างปฏิสัมพันธ์กับนักอ่านและท้องถิ่นที่ร้านตั้งอยู่

ข้อมูลจากสมาคมผู้จัดพิมพ์และผู้จำหน่ายหนังสือแห่งประเทศไทย (PUBAT) ระบุว่า ปี  ๒๕๖๘ ประเทศไทยมีร้านหนังสืออิสระ ๑๕๐ ร้าน  เทียบกับเมื่อ ๓๐ ปีก่อนที่น่าจะมีจำนวนถึง ๒,๐๐๐ ร้านทั่วประเทศ

แผนที่ร้านหนังสืออิสระทั่วไทยนี้แบ่งภาคและจังหวัดโดยยึดหลักเกณฑ์ของกระทรวงมหาดไทย มีข้อมูลของร้านรวม ๑๐๐ ร้าน (ไม่ครบ ๑๕๐ ร้าน ด้วยข้อจำกัดของพื้นที่หน้ากระดาษ) 

เป็นแผนที่ลายแทงขุมทรัพย์ของคนรักชอบหน้ากระดาษหลงใหล

กลิ่นอายของร้านหนังสือ ไม่ว่าจะร้านเก่าดั้งเดิมหรือร้านหน้าตาใหม่ ๆ ชวนเปิดแผนที่แล้วหาเวลาและโอกาสเดินทางไปสนับสนุนร้านหนังสืออิสระให้คงอยู่คู่เมืองไทยต่อไป

Bookstores never die !