ในตอนนั้นเชอร์ชิลล์ย้ายคณะรัฐมนตรีลงไปทำงานในบังเกอร์ลับใต้ดินใต้ตึกรัฐสภาอังกฤษ ซึ่งต่อมาเมื่อสงครามจบกลายเป็นพิพิธภัณฑ์ Imperial War Museums, Churchill War Rooms ที่ภายในเก็บรักษาห้องประชุมคณะรัฐมนตรีในช่วงสงครามเอาไว้

ผมเดินไปเจอพิพิธภัณฑ์นี้โดยบังเอิญ เมื่อเข้าไปดูก็ราวกับหมุนเข็มนาฬิกากลับไปในช่วงสงคราม สถานที่จริงเล่าเรื่องราวได้ยิ่งกว่าในภาพยนตร์ ผมได้เห็นห้องประชุมคณะรัฐมนตรีสงคราม (War Cabinet), นิทรรศการชีวิตเจ้าหน้าที่ที่ทำงานอยู่ใต้ดิน, ห้องทำงานของทหารที่เต็มไปด้วยแผนที่แสดงแนวรบทั่วโลก, ห้องนอนนายกฯ และคณะรัฐมนตรีสงคราม, ทางลับที่ไปยังทำเนียบหมายเลข ๑๐ บนพื้นดิน ฯลฯ

ห้องสุดท้ายก่อนจบการจัดแสดงคือ ห้องวิทยุที่เชอร์ชิลล์ใช้ติดต่อประธานาธิบดีสหรัฐฯ ก่อนที่อเมริกาจะเข้าร่วมสงครามช่วงปลาย ค.ศ. ๑๙๔๑ หลังญี่ปุ่นโจมตีเพิร์ลฮาร์เบอร์ ซึ่งก็ตรงกับที่เชอร์ชิลล์แถลงต่อสภาว่า เขาจะสู้จนกว่า “ความช่วยเหลือจากโลกใหม่ (อเมริกา) จะมาถึงและปลดปล่อยโลกเก่า (ยุโรป)”

มีของที่ระลึกให้เลือกซื้อมากมายก่อนออกจากบังเกอร์ ผมซื้อของร่วมสมัยที่สุดติดมือมาในราคา ๑๐ ปอนด์ คือ Winston Churchill Duck-เป็ดเหลืองใส่สูท ใส่หมวก คาบซิการ์ ซึ่งเป็นบุคลิกคุ้นตาของเชอร์ชิลล์ที่ชาวอังกฤษจดจำได้

คิดเล่น ๆ ว่าถ้าเชอร์ชิลล์ยังมีชีวิตอยู่จนถึง ค.ศ. ๒๐๒๖ เขาคงประหลาดใจไม่น้อยที่เสรีภาพและระบอบประชาธิปไตยของโลกที่ครั้งหนึ่งเขาปกป้องสุดชีวิตตกอยู่ในอันตรายอีกครั้ง

เพราะ “โลกใหม่” เปลี่ยนไปแล้ว