ภาพถ่ายทางอากาศ สถานีเรดาร์ค่ายรามสูรในยุคสงครามเย็น

ปี ๒๕๐๗ จีไอเริ่มเข้ามาประจำการในฐานทัพอากาศอุดรธานี พอปี ๒๕๐๘ ก็เริ่มเข้ามาประจำการในค่ายรามสูร สถานีเรดาร์ที่ใหญ่ที่สุดในทวีปเอเชีย 

ในหลวงรัชกาลที่ ๙ เสด็จฯ มายังฐานทัพอากาศอุดรธานีในทศวรรษ ๒๕๐๐

เครื่องบินแบบ F4 Phantom กำลังบินขึ้นจากฐานทัพอากาศอุดรธานี ช่วงปลายสงครามเวียดนาม 
(ภาพ : นัวโรว์ อาร์ตสเปซ)

สายวันต้นปี ๒๕๖๙ ร.ต. ธรรมวัฒน์ รัตนวิจารณ์ ซึ่งทำหน้าที่ดูแลพิพิธภัณฑ์กองบิน ๒๓ เล่าระหว่างพาชมด้านในพิพิธภัณฑ์ว่า ฐานบินอุดรช่วงปี ๒๕๐๔-๒๕๑๘ เรียกกันว่า “ฐานบินในช่วงสงครามเวียดนามและสงครามลาว”

นอกจากภาพถ่ายขาวดำเล่าเรื่องทหารอากาศไทยที่ปฏิบัติการอย่างลับ ๆ ในลาวด้วย “ฝูงบินหิ่งห้อย” (Firef lies Squadron) ยังมีบอร์ดกล่าวถึง “ปฏิบัติการปั๊มน้ำ” (Operation WATER PUMP) ของสหรัฐฯ ที่เสริมศักยภาพ
กองทัพอากาศลาวฝ่ายขวาด้วยการส่งนักบินลาวมาฝึกบินกับเครื่องบินแบบ “เต-ซาวแปด” (T-28) ที่ฐานบินอุดร โดยมีนักบินอเมริกันและไทยบางส่วนช่วยเหลือ

เมื่อนำข้อมูลนี้ประกอบกับบันทึกความทรงจำ ปากคำทหารเสือพราน (ทสพ.) กองกำลังอาสาสมัครรับจ้างที่เคยเข้าไปช่วยลาวฝ่ายขวารบกับทหารเวียดนามเหนือและขบวนการ
ปะเทดลาวใน “สงครามลับ” (Secret War) จะพบว่าฐานบินอุดรยังเป็นที่ตั้ง “กองบัญชาการ ๓๓๓” ของไทยใน “ตึกขาว” ที่ทำงานร่วมกับสำนักข่าวกรองกลางแห่งสหรัฐฯ (Central Intelligence Agency - CIA) บัญชาการการรบตามสมรภูมิต่าง ๆ ในลาว

ปัจจุบัน “ตึกขาว” ตั้งอยู่ติดปากทางเข้าค่ายประจักษ์ศิลปาคม ด้านถนนมิตรภาพ (ถนนทหาร/ถนนหมายเลข ๒) แต่แปรสภาพเป็นที่ทำการของศูนย์ฝึกนักศึกษาวิชาทหาร มณฑลทหารบกที่ ๒๔ อาคารชั้นเดียววางตัวยาวตามแนวถนน ตัวอาคารทาสีขาว เต็มไปด้วยป้ายต่าง ๆ ไม่ได้มีลักษณะโดดเด่นแต่อย่างใด

ร้อยตรีธรรมวัฒน์เล่าให้ฟังว่า เขาเกิดในห้องแถวของกองทัพบกในซอยตรงข้ามกองบัญชาการ ๓๓๓ “คุณตาผมไปรบที่เวียดนาม พ่อเป็นทหารอากาศต้องไปทำงานจังหวัดอื่น
แม่ย้ายมาอยู่กับทหารบกที่รู้จักกันเพื่อช่วยกันช่วงใกล้คลอด  ตอนเด็กจำได้ว่าตรงตึกขาวมักมีลุงสองคนเดินเก็บของเก่า หิ้วถังใส่เศษอาหารไปทิ้ง มารู้ทีหลังว่านั่นคือทหารที่ทำงานในตึกขาว ดูลึกลับมาก”