นั่งห้างแหวกบังไพร
กับ ประสิทธิ์ คำอุด
เจ้าหน้าที่ผู้บันทึก
ชีวิตซ่อนเร้นในทุ่งกะมัง
ช่างภาพสัตว์ป่าเมืองไทย
Thai Wildlife Photographers
เรื่อง : ธเนศ แสงทองศรีกมล
ภาพ : ประสิทธิ์ คำอุด
“การทำงานฝ่ายสื่อความหมายธรรมชาติก็ได้ถ่ายภาพและได้งานควบคู่กันไป ได้ภาพมาเล่า ถ่ายทอดประสบการณ์ว่าทำไมสัตว์ป่ามีพฤติกรรมแบบนี้ แสดงออกแบบนี้
บางอย่างที่อ่านจากตำรากับสิ่งที่เห็นจริงก็ต่างกัน”
เสียงปืนดังขึ้นกลางป่าห้วยขาแข้งเมื่อวันที่ ๑ กันยายน ๒๕๓๓ พรากชีวิตของ สืบ นาคะเสถียร ไปอย่างไม่หวนกลับ แต่สิ่งที่คงอยู่ตลอดกาลคืออุดมการณ์ของเขาที่มีต่อการอนุรักษ์ผืนป่าและสรรพชีวิตในธรรมชาติ ถูกส่งต่อไปทั่วทุกสารทิศ
อุดมการณ์นั้นถูกสลักลงในหัวใจของ ประสิทธิ์ คำอุด เจ้าหน้าที่สื่อสารความหมายธรรมชาติประจำฝ่ายส่งเสริมการมีส่วนร่วมของเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูเขียว จังหวัดชัยภูมิ ที่ตั้งใจแน่วแน่ตั้งแต่ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๕ ว่าจะเป็นเจ้าหน้าที่พิทักษ์ป่า
ประสิทธิ์เริ่มสนใจการถ่ายภาพเมื่อครั้งไปเที่ยวอุทยานแห่งชาติภูกระดึงกับเพื่อนนักศึกษา ขณะที่หลายคนตั้งใจขึ้นไปดูพระอาทิตย์ขึ้นที่ผานกแอ่น เขาเห็นคนกลุ่มหนึ่งรุมถ่ายภาพกล้วยไม้ดิน จนสายกลุ่มดังกล่าวยังถ่ายภาพไม่เสร็จ ด้วยความสงสัยเขาเลยเข้าไปดู พลางคิดว่าหากตนเองมีกล้องถ่ายรูปแบบนี้บ้างคงจะดีไม่น้อย
จากความสนใจกลายเป็นความลุ่มหลง
ประสิทธิ์ในวัยเรียนมหาวิทยาลัยเริ่มศึกษาทักษะการถ่ายภาพผ่านนิตยสารชั้นนำมากมาย เช่น หนังสือสอนถ่ายภาพ Photo Life และนิตยสาร Shutter Photography อยู่แรมปี ก่อนตัดสินใจซื้อกล้องคอมแพกต์ฟิล์มตัวจิ๋วมาลองหัดถ่ายดูสักตั้ง และพัฒนามาเป็นกล้อง SLR อย่าง Nikon FM2n พร้อมเลนส์ ๗๐-๒๐๐ มม. เพื่อยกระดับงานภาพของตัวเองให้ดียิ่งขึ้น
“แรก ๆ ผมก็ไปนั่งดูพวกนกจาบคา นกกระติ๊ดขี้หมู นกกางเขน นกปรอดที่มากินกล้วยสุกตามบ้าน ดูพฤติกรรมว่ามันเกาะกิ่งช่วงเวลานี้ เข้านอนเวลานี้ตามป่าใกล้ ๆ บ้านนั่นแหละครับ ตอนนั้นยังไม่มีบังไพรก็หาผ้าไปบังไว้แทน แล้วส่องเลนส์ผ่านจากหน้าต่างบ้าน อาจไม่ได้ภาพดี ๆ แต่ก็ได้เห็นพฤติกรรมได้เรียนรู้ไปด้วย รู้สึกว่ามีความสุขดีนะ” ประสิทธิ์เล่าวิธีฝึกถ่ายภาพ
"ดับกระหาย"
ในห้วงฤดูแล้งแหล่งน้ำตามลำห้วยขนาดเล็กในป่าต่างเหือดแห้ง ไม่เพียงพอต่อการดำรงชีวิตของสัตว์ป่า โดยเฉพาะพี่ใหญ่แห่งป่าที่ต้องอาศัยแหล่งน้ำขนาดใหญ่ดับกระหายและเล่นน้ำคลายร้อน
ปลายเดือนกุมภาพันธ์จนถึงกลางเดือนเมษายนของทุกปี ช้างไม่ต่ำกว่า ๗๐-๘๐ ตัว ทั้งฝูงเล็กฝูงใหญ่ ต่างแวะเวียนมาอาศัยน้ำในบึงรอบ ๆ ทุ่งกะมัง ซึ่งมีน้ำเพียงพอตลอดทั้งปี ช่วงเวลานี้ จึงเป็นมหกรรมการเฝ้าดูพฤติกรรมและถ่ายภาพ
ช้างประจำปี
Canon EOS 5D4 เลนส์ 100-400 มม.
ใช้ขาตั้งกล้อง นั่งซุ่มในบังไพร
ระยะห่างจากช้าง ๒๐๐ กว่าเมตร