အလမျေဂဂု
ธงตะขาบ
คิด - cool
เรื่อง : สุชาดา ลิมป์
ภาพ : บันสิทธิ์ บุณยะรัตเวช
หนึ่งในสัตว์ที่มนุษย์ใช้สร้างกุศโลบายเชื่อมโยงศรัทธา
คือตะขาบ-สัตว์มีเขี้ยวพิษไว้ป้องกันตนและต่อสู้กับศัตรูที่ระราน สัญลักษณ์ที่ชนชาติมอญใช้เปรียบตนผู้ไม่หวั่นเกรงต่อศัตรูที่รุกรานแผ่นดิน
มีโอกาสร่วมประเพณี “แห่หงส์-ธงตะขาบ” ที่ชาวไทยเชื้อสายมอญบนเกาะเกร็ด-นนทบุรีจัดขึ้นช่วงสงกรานต์ สะท้อนความกตัญญูต่อบรรพชนโดยมีศาสนาเชื่อมประสานความเชื่อ
ก่อนถึงวันงานพวกเขาจะประดิษฐ์ “ธงตะขาบ” ที่เรียก “อะลามเทียะกี” (အလမျေဂဂု)
ไม่ใช่รูปสัตว์บนผืนธงอย่างธงกฐิน แต่คือการทำธงทรงยาวให้เป็นตัวตะขาบ ใช้ไม้ไผ่ขึ้นโครงมนทั้งหัว-ท้าย กว้าง-ยาวราว ๑ x ๓.๕ เมตร ขึงด้วยผ้ายาวทำลำตัว แทรกไม้ซี่เล็กกลางผืนธงเป็นระยะ ใช้เชือกกั้นช่องเป็นปล้องลำตัว แล้วตกแต่งด้วยกระดาษสีสัน ตามปลายไม้ซี่เล็กติดธงจิ๋วแทนขายุ่บยั่บของตะขาบ
เมื่อถึงวันบุญสงกรานต์ชาวมอญจะสวมชุดประจำชาติ เดินขบวนแห่ธงตะขาบที่ตกแต่งวิจิตรรอบหมู่บ้านมุ่งสู่วัดสำคัญ ผูกธงกับต้นเสาในศาลาให้พระสงฆ์ล้อมสายสิญจน์รอบธง ทำพิธีถวายธง สรงน้ำพระ จึงย้ายธงแขวนบนเสาหงส์สูงตระหง่านหน้าวัด บ้างเข้าใจผิดจึงเรียกธงตะขาบว่า “หางหงส์”
ธงดั่งสื่อกลางอุทิศส่วนกุศลที่ชาวมอญเชื่อว่ายามตะขาบยักษ์ส่ายตามแรงลม
คือบรรพชนผู้ล่วงลับรับรู้ผลบุญที่ลูกหลานส่งให้เดินทางสู่สวรรค์