ท้ายครัว
เรื่องและภาพ : กฤช เหลือลมัย
คนภาคเหนือจะเก็บดอกงิ้วสดที่ร่วงใต้โคนต้นในช่วงเดือนกุมภาพันธ์มาแกะเอาแต่เกสร ตากแห้งเก็บไว้ปรุงแกง ปรุงน้ำเงี้ยวขนมจีน จนแทบเป็นภาพจำของคนไทย ว่ามีแต่คนภาคเหนือที่รู้จักกินเกสรดอกงิ้วแห้ง แล้วเพราะเหตุนั้น เลยดูเหมือนจะมีแต่แถบภาคเหนือนะครับ ที่ดอกงิ้วซึ่งร่วงใต้โคนต้นจะถูกเก็บเอาไปใช้ประโยชน์
อย่างไรก็ดีผมเพิ่งทราบจากพี่มาณพ แก้วหยก คนมอญบ้านศาลาแดงเหนือ ตำบลเชียงรากน้อย อำเภอสามโคก ปทุมธานี ว่าคนมอญย่านนั้นก็กินดอกงิ้วสดเช่นกัน โดยจะเก็บดอกที่ร่วงใต้ต้นบริเวณวัดป่างิ้ว เด็ดเอากลีบดอกทิ้งไปเหมือนคนภาคเหนือ แต่ที่ต่างไปคือ คนมอญกินขั้วดอกหรือฐานรองดอกด้วย
ตอนแรกที่รู้เรื่องนี้จากพี่มาณพ ผมออกจะไม่เชื่อด้วยซ้ำ ว่าขั้วดอกนี้จะกินให้อร่อยได้ยังไง จึงออกไปตระเวนเก็บดอกงิ้วมาลองแกะทำตามดู โดยผมต้มในหม้อน้ำจนสุก...ปรากฏว่าขั้วดอกงิ้วนี้มีความนุ่มนวล เรียกว่าอร่อยเหลือเชื่อจริงๆ ครับ
และผมยังพบว่า งิ้วแต่ละต้นมีสัณฐานทรงดอกแตกต่างกันเล็กน้อย ดังนั้นถ้าเราพบต้นที่มีขั้วดอกใหญ่หนาเป็นพิเศษ ก็จะยิ่งเอามาทำกินได้อร่อยกว่าต้นอื่นๆ
สูตรคนมอญบ้านศาลาแดงเหนือจะ “แกงดอกงิ้ว” โดยตำพริกแห้งเม็ดใหญ่ เกลือ หอมแดง ตะไคร้ และกะปิจนละเอียด แกงใส่ดอกงิ้ว ปลาสวายแม่น้ำ หรือกุ้งปลาอื่นๆ ที่หาได้ “...ปรุงรสด้วยน้ำปลาร้า น้ำมะขามเปียก แต่น้ำตาลไม่ใส่นะครับ” พี่มาณพย้ำ โดยบอกว่า รสหวานจะมาจากเนื้อปลาและดอกงิ้วเอง
ตอนผมแกงเสร็จใหม่ๆ ขั้วและเกสรดอกงิ้วดูเป็นวัตถุดิบแปลกตามาก แต่ครั้นตักกินกับข้าวสวยร้อนๆ แนมปลาเค็มทอดและไข่เจียวไปได้ไม่กี่คำ ผมก็คิดว่าคงไม่สามารถมองดอกงิ้วบานทุกช่วงต้นปีได้เหมือนเดิมอีกต่อไป
ดอกงิ้วเป็นดอกไม้ที่เราสามารถกินได้ทั้งดอกเลยนะครับ ผมเองเคยลองผ่าครึ่งดอก แกะขั้วดอกออก ใส่ต้มกะทิต่างว่าเป็นหัวปลี เนื้อสัมผัสกลีบดอกเหมือบกาบหัวปลีมาก พอมารู้ว่าตรงขั้วดอกมันกินอร่อย ทีนี้ก็จะใช้ทั้งดอกเลย
ที่น่าแปลกใจกว่านั้น พี่มาณพบอกว่า คนมอญบ้านศาลาแดงเหนือเก็บดอกงิ้วตากแห้งเช่นกัน และเก็บ “ขั้วดอก” ติดไปกับเกสรด้วย นี่ทำให้ผมต้องออกไปกว้านเก็บดอกงิ้วอีกครั้ง พร้อมกระสอบใบใหญ่
ผลออกมาก็เป็นอย่างที่เขียนรูปมาให้ดูนี่แหละครับ...