Image

จีนี่

จากบรรณาธิการ

ในวาระดิถีขึ้นปีใหม่ เรามักอวยพรให้กัน “ขอให้มีสุขภาพแข็งแรง มีความสุข คิดสิ่งใดขอให้สมหวังทุกประการ”

ทุกคนรู้ว่าคำอวยพรเป็นเพียงความปรารถนาดีจากผู้ให้ ไม่อาจเกิดขึ้นจริงตามนั้น

แต่...หากตะเกียงโบราณที่ถูแล้วมียักษ์วิเศษจีนี่ (Genie) หลุดออกมาจากตะเกียง ให้คุณขอพรได้สามข้อมีจริงล่ะ คุณจะขออะไร

สามสี่คำขอติดอันดับน่าจะเป็นประมาณนี้

ขอให้เป็นมหาเศรษฐีเงินทองกองพะเนิน ขอให้เป็นมหาราชา
มีทรัพย์สินและข้าทาสบริวาร ขอให้เป็นอมตะ หรือพบรัก

เพราะทุกคนอยากสุขสบาย แบบง่าย ๆ และเร็ว ๆ โดยไม่ต้องเหน็ดเหนื่อย และยังอยากมีอำนาจ มีสถานะเหนือกว่าคนอื่น

“เงินกับอำนาจ” สิ่งสูงสุดที่ทุกคนอยากครอบครอง

และถ้าได้ไว้ ก็ไม่อยากแบ่งให้ใคร และไม่อยากเห็นใครมาเป็นคู่แข่ง

ก่อนสิ้นปี ๒๕๖๘ ศูนย์วิจัยความเหลื่อมลํ้าโลก (World Inequality Lab) จัดทำรายงานความเหลื่อมลํ้าโลก ๒๐๒๖ (World Inequality Report - WIR 2026) ระบุว่าประเทศไทยอยู่ในกลุ่มประเทศที่มีความเหลื่อมล้ำมากที่สุดในโลก 

ด้านรายได้ ผู้มีรายได้สูงสุดจำนวน ๑% ของคนทั้งประเทศ เป็นผู้มีสัดส่วนรายได้เกือบ ๒๐% ของรายได้ทั้งหมดของประเทศ และผู้มีรายได้สูงสุดจำนวน ๑๐% มีสัดส่วนรายได้เกินกว่าครึ่งหนึ่ง คือ ๕๒% ของรายได้ทั้งหมดของประเทศ

Image

ส่วนผู้ที่มีรายได้ต่ำสุด ๕๐% มีสัดส่วนรายได้เพียง ๑๑%

ด้านทรัพย์สิน ยิ่งแตกต่างกันรุนแรง 

ผู้มีรายได้สูงสุด จำนวน ๑% ของคนทั้งประเทศ มีทรัพย์สินถึง ๓๒.๓% ของทรัพย์สินทั้งประเทศ และผู้มีรายได้สูงสุดจำนวน ๑๐% ครอบครองทรัพย์สินมากถึง ๖๔.๘% ของทรัพย์สินทั้งประเทศ

ส่วนผู้มีรายได้ต่ำสุด ๕๐% มีทรัพย์สินเพียงแค่ ๓.๗%

ปรอทวัดไข้ความเหลื่อมล้ำในทางวิชาการ ใช้ชื่อพ้องเสียงกับยักษ์จีนี่พอดี คือ Gini Index (มาจากชื่อของนักสถิติประชากรศาสตร์ Corrado Gini) วัดค่าจากสัดส่วนประชากรเทียบกับสัดส่วนรายได้ ซึ่งจะบ่งบอกถึงความเท่าเทียมในการกระจายรายได้และความมั่งคั่ง ว่าแบ่งเค้กกันอย่างสม่ำเสมอ หรือไปอยู่ในจานใบใหญ่ของกลุ่มใดมากเป็นพิเศษ โดยมีค่าระหว่าง ๐-๑ 

ถ้าค่า Gini Index เท่ากับ ๐ หมายถึงสังคมมีความเท่าเทียมกันอย่างสมบูรณ์

ถ้าค่า Gini Index เท่ากับ ๑ หมายถึงมีหนึ่งคนที่ครอบครองเค้กทั้งก้อน คนอื่นไม่ได้อะไรเลย 

ระหว่าง ๐-๑  ถ้าค่าต่ำ ความเหลื่อมล้ำต่ำ ค่าสูง ความเหลื่อมล้ำยิ่งสูง โดยค่าความเหลื่อมล้ำปานกลางอยู่ที่ ๐.๒๔ ถ้ามากกว่า ๐.๔๙ ถือว่าความเหลื่อมล้ำรุนแรงแล้ว

ปี ๒๕๖๘ ประเทศไทยมีค่า Gini Index อยู่ที่ ๐.๖๑๗

มีการคาดการณ์ว่าไทยกำลังจะเป็น “คนป่วยแห่งอาเซียน” และอาจจะป่วยเรื้อรัง

Image

ขณะที่ตลอดเวลาที่ผ่านมา คนจำนวนน้อยนิดเมื่อเทียบสัดส่วนกับคนทั้งประเทศ ยิ่งมีเงินยิ่งมีอำนาจ ยิ่งมีอำนาจก็ยิ่งมีเงินมากขึ้นไปอีก

ทุกคนรู้ดีว่าปัญหารวยกระจุก จนกระจาย ไม่อาจแก้ด้วยการ
“ประชาสงเคราะห์” แจกของ แจกเงิน ซึ่งก็เหมือนการให้พรของจีนี่​ เพราะเป็นปัญหาเชิงโครงสร้างที่ต้องแก้ด้วยนโยบายทางการเมือง เพื่อออกกฎหมาย และกำกับให้เกิดขึ้นจริง

แต่ถ้าขอพรสามประการเพื่อแก้ความเหลื่อมล้ำจากจีนี่ได้ ผมก็ขอให้เกิด

หนึ่ง ความเท่าเทียมของโอกาส (การเข้าถึงการศึกษา การสาธารณสุข ทรัพยากร ฯลฯ) 

สอง ความเท่าเทียมของการแข่งขัน (ทลายการผูกขาดและการรวมศูนย์อำนาจ การจัดเก็บภาษีที่เป็นธรรม) และ

สาม ความเท่าเทียมของสิทธิขั้นพื้นฐาน (เคารพในศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ ชาติพันธุ์ คนชายขอบ กลุ่มคนด้อยโอกาสและเปราะบาง ฯลฯ)

แล้วคุณล่ะ ในวาระขึ้นปีใหม่ ถ้าขอพรสามประการได้ คุณจะขออะไร

สุวัฒน์ อัศวไชยชาญ
บรรณาธิการบริหารนิตยสารสารคดี
suwatasa@gmail.com

ฉบับหน้า : Made in Thailand