สถานการณ์น้ำท่วมพื้นที่เขตเศรษฐกิจ วันที่ ๒๗ พฤศจิกายน ๒๕๖๘ หลายพื้นที่ระดับน้ำลดต่ำลง ทำให้ประชาชนบางส่วนสามารถกลับเข้าไปสำรวจความเสียหายและตรวจสอบทรัพย์สินได้
(ภาพ : สาโรช เมฆโสภาวรรณกุล/Thai News Pix)

(ภาพ : อานันท์ ชนมหาตระกูล/Thai News Pix)

ผมย้ายมาอยู่คลองเรียน ๑ ร่วม ๑๐ ปี โดยอยู่รอดปลอดภัยมาตลอด เมื่อมีประกาศแจ้งเตือนให้ระวังน้ำท่วมจากกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) รอบแรกผมจึงชะล่าใจด้วยตรงนี้เป็นที่เนินซึ่งลาดเอียงขึ้นเขาคอหงส์ เชื่อมั่นว่าน้ำไม่สามารถท่วมได้อย่างเด็ดขาด แต่กระนั้นผมก็ยังวิตกถึงผู้อยู่ในที่ลุ่มต่ำ ด้วยประสบวิกฤตน้ำท่วมใหญ่หลายครั้ง รู้ดีว่าหากหาดใหญ่จะท่วมนั้นน้ำสูง ๒-๓ เมตรแน่นอน น้ำที่มาพร้อมความเชี่ยวกรากซึ่งทำลายทุกสรรพสิ่งในพริบตานั้นน่ากลัวที่สุด เดชะบุญที่รอบแรกนี้น้ำมาไม่ถึงบ้านผม

สภาพน้ำท่วมรถบรรทุกบริเวณสะพานข้ามแยกควนลัง 
(วันที่ ๒๖ พฤศจิกายน ๒๕๖๘)
(ภาพ : อานันท์ ชนมหาตระกูล/Thai News Pix)

หาดใหญ่เป็นเมืองลุ่ม มีทิวเขาโอบล้อมสามทิศ ทิศเดียวที่เหลือจะลาดลงสู่ทะเล หาดใหญ่จึงไม่ใช่แอ่งกระทะ หาก
น้ำท่วมจึงไม่ใช่ “ท่วมขัง” แต่เป็นภาวะ “ท่วมผ่าน” มาตลอด คนหาดใหญ่เติบโตอยู่ร่วมกับน้ำท่วมมาแต่อดีต ใช้การแจ้งเตือนบอกกล่าวต่อ ๆ กัน  ในปี ๒๕๔๓ และ ๒๕๕๓ เทศบาลมีธงแจ้งเตือนที่คลองอู่ตะเภาและจุดเสี่ยงต่าง ๆ  เขียวคือปลอดภัยวางใจได้ เหลืองให้เตรียมตัว และแดงเร่งอพยพ ใช้วิ่งรถป่าวประกาศทั่วเมืองโดยเฉพาะจุดรับน้ำ เป็นวิธีที่ได้ผลสื่อสารกันเป็นเครือข่ายในเวลาไม่นาน

ปลายปีของภาคใต้คือฤดูฝน การอยู่ใกล้ทะเลจึงทำให้เป็นฝนหนักน้ำเยอะ ฤดูกาลทำนาของคนใต้จึงเคลื่อนคล้อยจากภูมิภาคอื่น ฝนหนักเกิดน้ำหลากจากทิวเขาทั้งสามทิศไหลลงตามลำคลองใหญ่น้อยถาโถมลงที่ลุ่มต่ำ บางครั้งนำหายนะมาสู่เมือง แต่ก็นำสารตะกอนธาตุอาหารมายังพืชพรรณทั้งหลายด้วย

๒
ย้อนกลับไป ๒ วันก่อน น้ำเต็มคลอง ๓๐ เมตรและไหลเชี่ยว คลองนี้รับน้ำจากเขาคอหงส์ได้ดี เพื่อถ่ายเทลงคลองเตยไปคลองใหญ่เชื่อมทะเลอีกทอดหนึ่ง ที่ผ่านมาน้ำจากเขาคอหงส์ไม่ใช่ตัวชี้วัดหลักว่าหาดใหญ่จะท่วมหรือไม่ หากเป็นคลองอู่ตะเภาที่จะบ่งชี้ว่าเราควรอพยพหนีน้ำได้หรือยัง

ผมกางร่มเดินดูน้ำในคลอง ๓๐ เมตร พบน้ำยังไหลแรงแต่ไม่ถึงตลิ่ง พออีกวันน้ำเริ่มมาถึงถนนในซอยบ้านผมเดินลุยน้ำระดับแข้งออกไปดูถนนใหญ่ที่ห่างเพียง ๔๐ เมตร มีน้ำเลยเข่าและเชี่ยวกราก ผมยังคิดไม่ตกว่าควรเก็บของหนีน้ำดีหรือไม่ ด้วยบ้านผมถมดินสูงขึ้นมาแล้วจนไม่น่ากังวล มีไฟใช้แต่น้ำประปาหยุดจ่าย อินเทอร์เน็ตยังใช้ได้ ผมนำรถยนต์ไปจอดที่สูงกว่าตรงนี้ ส่วนมอเตอร์ไซค์นั้นใช้ถุงพลาสติกปิดฝาน้ำมันและท่อไอเสีย ซึ่งไม่แน่ใจว่าจะรอดปลอดภัย รวบรวมสิ่งของจำเป็นเพื่อหยิบฉวยง่ายในกรณีน้ำท่วมมาถึง ผมกังวลเรื่องยาโรคหัวใจที่ใกล้จะหมดในอีก ๔ วันข้างหน้า

เย็นนั้นน้ำเข้าบ้านและสูงขึ้นรวดเร็ว ฝนกระหน่ำไม่หยุด  ปภ. แจ้งเตือนภัยทางโทรศัพท์เป็นระยะจนเสียขวัญ ผมกับภริยาช่วยกันขนของหนีน้ำจ้าละหวั่น มองเครื่องทำเส้นบะหมี่สี่เครื่องอย่างใจหาย สถานการณ์ในเมืองจะขนาดไหน ? น้ำขึ้นสูงจนผมไม่กล้าลงมาอีกแล้ว ได้แต่ปล่อยทุกสิ่งทุกอย่างเป็นไป ผมได้รับแจ้งเตือนจาก ปภ. อีกครั้งให้ระวังมวลน้ำมหาศาลจากสะเดา และเห็นคำสั่งจากผู้ว่าราชการจังหวัดให้รีบอพยพหนีน้ำโดยด่วน แล้วแบตเตอรี่โทรศัพท์ก็หมดลง ได้แต่งวยงงว่าจะอพยพอย่างไร ? ไปไหน ? ใครมารับ ? แม่อายุ ๙๓ ปีจะขึ้นเรือด้วยวิธีไหน ? โชคดีที่เรามีไข่ไก่จำนวนมาก มีไก่สดและหมูแช่ช่องฟรีซในตู้เย็นที่ล้มตะแคง ก่อนหน้านี้ผมติดต่อเพื่อนคนหนึ่งให้ส่งคนมารับวัตถุดิบเหล่านี้ไปประกอบอาหารแจกผู้ประสบภัย แต่ไม่ทันการณ์

ผมมีอาชีพขายก๋วยเตี๋ยว น้ำรอบแรกมาไม่ถึงตรงนี้ก็จริง แต่ก็ต้องหยุดร้านเนื่องจากเส้นทางไปตลาดจมน้ำมีสายเข้ามาขอให้ผมช่วยทำก๋วยเตี๋ยว ด้วย ๓๕ คนในหอพักไม่ได้กินอะไรมาแล้ว ๒ วัน ผมรีบตั้งน้ำลวกทำของ มีคนซื้อจำนวนมากจนหมดเกลี้ยงอย่างรวดเร็ว ผมขายราคาปรกติ และทำห่อใหญ่ขึ้นเพื่อให้อิ่มท้องนานที่สุด ต้มไข่ ๓๐ ฟอง แก่คนในหอพักเผื่ออีกสักมื้อ โดยไม่คาดคิดว่าเราจะเป็นผู้ประสบภัยเช่นกัน

เจ้าหน้าที่อาสาของกรมการปกครองทำการช่วยเหลือเก็บกวาดเศษขยะออกจากถนนนิพัทธ์อุทิศ ๓
(วันที่ ๓๐ พฤศจิกายน ๒๕๖๘)
(ภาพ : สาโรช เมฆโสภาวรรณกุล/Thai News Pix)

สภาพความเสียหายที่เกิดกับรถยนต์จำนวนมากในย่านถนนรัถการหลังน้ำลด
(วันที่ ๒๘ พฤศจิกายน ๒๕๖๘)
(ภาพ : สาโรช เมฆโสภาวรรณกุล/Thai News Pix)

๓
เป็นวันที่เท่าไรนะ ? อาจจะ ๒๗ ? ตื่นเช้ามาดูนาฬิกาปลุกของแม่เป็นเวลา ๗ โมง ระดับน้ำลดลงเกือบเมตรแล้วก็ใจชื้น วางแผนว่าเมื่อน้ำลดลงถึงเข่าผมจะลุยน้ำไปโรงพยาบาล เพื่อขอยาโรคหัวใจพร้อมชาร์จโทรศัพท์

ผู้คนที่ประสบภัยไม่อาจรู้เลยว่าสถานการณ์โดยรวมเป็นอย่างไร เราถูกตัดขาดจากทุกสิ่งที่คุ้นเคย มองเห็นแต่ความเงียบอันหนาวเหน็บ หลังน้ำลดคือเรื่องใหญ่มโหฬารที่ต้องจัดการ ข้าวของเครื่องมือที่จมน้ำเสียหาย ระบบไฟฟ้าที่ต้องตรวจซ่อม รถที่รอลากเข้าอู่ อาหารการกิน นี่คือภัยพิบัติ คือหายนะขนาดมหึมาของเมือง คือความฉิบหายถ้วนหน้าอันขมขื่นที่มิอาจหลีกพ้น ตราบที่เรายังไม่เข้าใจภูมิศาสตร์ของแผ่นดินที่เรายืน

(แบตเตอรี่เครื่องโน้ตบุ๊กใกล้หมดแล้ว ค่อยมาแต่งเติมในวันที่มีไฟฟ้าใช้ครับ)

ผมไม่ทราบแน่ชัดว่าน้ำทั้งสองรอบตรงกับวันที่เท่าไรด้วยจดจ่อเอาตัวรอดขนของหนีน้ำ อีกทั้งต้องมองหาของกินเตรียมไว้  แม้จะมีประสบการณ์โชกโชนรับมือน้ำท่วมใหญ่ แต่ก็รู้ดีว่าเป็นเรื่องสาหัส เมื่อถึงเวลาผมได้แต่เงอะงะ ด้วยเรี่ยวแรงช้าลงตามวัยที่เพิ่งประสบโรคหัวใจไม่กี่เดือนก่อน
ไฟถูกตัดดับทั้งเมือง สัญญาณการสื่อสารล่ม มีแต่ความมืดและเงียบท่ามกลางเสียงฝนกระหน่ำ